Epi-paleolitik’ten Neolitik’e geçiş süreci insanın yaşadığı en büyük sosyal dönüşümlerden biridir. Arkeologlar, neredeyse yüzyıldır, bu dönüşümün izlerini sürmekteler. Yeni yaklaşımlar ise Epipaleolitik sonlarında aynı bölgede yaşayan topluluklar arasında artan etkileşimin ve topluluklar-arası ilişkilerin, yerleşik yaşamın tetikleyicilerinden olduğunu önermekte.

Son on beş yılda ortaya çıkarılan veriler Orta Anadolu Platosu’nun Neolitikleşme sürecinde farklı bir bölge olarak düşünülmesi gerektiğini gösterdi. Volkanik Kapadokya ve Konya’nın, yerleşik yaşam öncesinde farklı avcı-toplayıcı gruplara ev sahipliği yaptığı, bu grupların Volkanik Kapadokya’da bulunan hammaddeler üzerinden bölge dışı avcı-toplayıcı gruplarla iletişim halinde olduğu düşünülmektedir.

İllüstrasyon: Çağla Çam

MÖ 9. bin yılın ortalarında Melendiz Suyu kıyısına yerleşen Aşıklı insanları burada 1000 yıl süren bir yaşam inşa etmişlerdir. Aşıklı topluluğu, Kapadokya Bölgesi’ndeki yüzyıllara yayılan bu yaşamları süresince mimarlık tarihi, tıp tarihi, hayvan evcilleştirme (koyun/keçi), tarım, piroteknoloji konularında öncü gelişmelerin sahibi bir topluluktur. Zaman içinde artan nüfus, gelişen teknoloji, yeni mimari çözümler ve diğer sosyo-bilişsel dönüşümler ile birlikte yerleşme dokusu da değişmiş ve Aşıklı yerleşmesi bugünkü köylere benzeyen bir yapıya sahip olmuştur.

Araştırma sorularımızdan biri, bu topluluğun öncüllerinin, aktardıkları mirası nerede ve nasıl oluşturduklarıdır. Yeni yaşam biçiminin sürdürülebilmesinde kuşkusuz ilk yerleşiklerin çevreye ve bölgenin ekosistemine ilişkin bilgileri önemli rol oynamıştı. 1989 yılından bugüne elde ettiğimiz sonuçlar bu bilginin binlerce yıllık deneyime dayandığını işaret etmektedir.

© Aşıklı Höyük Kazı ve Araştırma Projesi Arşivi

Aşıklı Projesi, T.C. Kültür Bakanlığı, Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü’nün izni ile İstanbul Üniversitesi’nden öğretim üyeleri, öğrenciler ve diğer pek çok üniversiteden katılan uzmanlardan oluşan uluslararası bir araştırma ekibiyle birlikte yürüttüğü kazı ve araştırma projesidir.

Aşıklı Höyük Araştırma Projesi İstanbul Üniversitesi Tarih Öncesi Arkeolojisi Anabilim Dalı başkanlığında Arizona Üniversitesi, California Üniversitesi, CNRS, Ephoreia of Paleoanthropology-Speleology SG, Gröningen  Üniversitesi, Hacettepe Üniversitesi, İstanbul Teknik Üniversitesi, Koç Üniversitesi, Ludwig-Maximilian Üniversitesi, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi, Muséum National d’Histoire Naturelle, Natural History Museum, Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Tokyo Üniversitesi ve Tübingen Üniversitesi’nin katılımıyla yürütülmektedir.